Zittend in de trein, rijdend op onze snelwegen, wachtend voor de kassa, maar zelfs ook wandelend door de Efteling valt mij altijd op hoe chagrijnig veel mensen door het leven gaan. De druk is schijnbaar erg groot. Je mag niet te laat komen, want tijd is geld en zorgen en verplichtingen maken dat mensen niet ontspannen omgaan met wat is. Dat is in groot contrast met kinderen: opgewekt en opgetogen over van alles en nog wat, springend en huppelend van het ene avontuur naar het volgende. Zich verbazend over iets geks, elkaar uitdagend in prestaties. Eindeloos oefenen om een kunstje ook te kunnen. Alles is leuk en uitdagend. Ze zijn trots als iets gelukt is en proberen het opnieuw als het mis gaat. Kinderen staan open voor de wereld waarin ze leven. Ze zijn nieuwsgierig en verwonderd en willen alles ontdekken en verkennen; de wereld ligt aan hun voeten.

Het valt mij op dat op de meeste scholen van dit beeld weinig overblijft. De kinderen zitten stil in rijtjes of kleine groepjes te luisteren naar de juf of meester. Geconcentreerd lezen ze teksten en beantwoorden ze gelaten de batterij vragen over wat zij net gelezen hebben. Karel de Grote was keizer van het Heilige Roomse Rijk; “wie was keizer van het Heilige Roomse Rijk?” ”Karel de Grote”. Niet bepaald inspirerend. De kinderen hebben al snel door dat je eindeloos moet wachten op je beurt. Dat je over tien regels de voorleesbeurt moet overnemen van je buurman/vrouw naast je. Dat je nog 12 rijtjes sommen moeten maken en dan ‘wat voor jezelf mag doen’. Het huidige onderwijs is consumerend, reproducerend, herhalend. Lezen en opschrijven. Onthouden en weer opschrijven.

Tijdens mijn bezoek op scholen in Singapore viel mij op dat deze scholen barstensvol staan met inspirerende attributen, apparaten, posters, informatie, planten en dieren en andere interessante dingen. Kinderen mogen overal aanzitten en in alles vinden zij inspiratie om op onderzoek uit te gaan. Wat een contrast met onze scholen. Opgeruimd, netjes en nergens aankomen. In de pas lopen en allemaal tegelijk hetzelfde leren.

Adaptief leren krijgt steeds meer vorm

Gelukkig zie ik ook scholen die breken met deze invulling van ons onderwijs. Adaptief leren krijgt steeds meer vorm. Maatwerk en differentiatie, hoewel moeilijk organiseerbaar, wordt steeds meer toegepast. Ateliers in plaats van boeken, het digibord als venster op de wereld. Jammergenoeg worden computers nog slechts beperkt gebruikt, vaak als extraatje en alleen om te oefenen of als je klaar bent. Devices als tablets en smartphones zijn zelfs vaak verboden.

Dat is best vreemd in een wereld waarin 24/7 alle kennis van de hele wereld opvraagbaar is. Alles wat je wilt weten kun je opzoeken. Daar de zit pijn: ons onderwijs wil kinderen nog steeds iets leren, en gaan voorbij aan het feit dat kinderen zichzelf leren. Ze willen zelf leren. Ze kunnen zelf leren. Van ons volwassenen wordt eigenlijk alleen maar gevraagd hen daarbij te helpen. Hoe? Niet door het voor te zeggen, maar juist door hen uit te dagen en te stimuleren.

Een stimulerende omgeving bieden die kinderen verwondert

“Goh, wat een goede vraag! Zoek dat eens uit! En als je het weet vertel het dan aan de hele groep!” Meer is eigenlijk niet nodig. Hoe makkelijk is het? Door in gesprek te gaan met het kind, kun je hem of haar laten zien wat het weet of kan. Een stimulerende omgeving bieden die kinderen verwondert en uitdaagt om antwoorden te vinden. Er zijn meer antwoorden op een vraag, er zijn meer manieren om een vraag te interpreteren, een vraag kan op allerlei manieren worden beantwoord. Kinderen weten dat en kinderen kunnen dat. Dat is inherent aan hun ontdekkingsreis door het leven.

Onze snel veranderende samenleving heeft juist die natuurlijke eigenschappen van kinderen nodig. Het is er al. Het hoeft alleen maar verder ontwikkeld te worden. Computers hebben de manier waarop we leven en werken enorm veranderd, deze ontwikkelingen zetten zich in de nabije toekomst nog sterker door. Innovaties blijven ons leven veranderen en kennis is dynamisch. We moeten inzetten op het ontwikkelen van leervermogen, op vaardigheden om kennis te verwerven en samen te werken. Om oplossingen te vinden voor nieuwe vraagstukken. Kritisch denken, divergent denken, eigen mening ontwikkelen, samenwerken, communiceren, originele ideeën ontwikkelen, ondernemen. Kortom, je nieuwsgierigheid volgen en uitzoeken hoe het zit.

Voelt u het verschil in dynamiek? Dat is actie, dat is spanning, dat is opwinding, dat is leven!

Mooi onderwerp om over na te denken, wachtend in de file of bij de kassa.

Zet m op!

 

Jan