LIST op school en in je klas

LIST organiseer je schoolbreed 

Het leesniveau binnen een klas kan behoorlijk uiteenlopen. Sommige leerlingen in groep 4 gaan al stillezen, terwijl er in groep 5 nog leerlingen zijn die hardop lezen. Door een schoolbrede aanpak kun je de LIST-lessen praktisch organiseren zonder dat het onrustig wordt. Doordat iedere groep tegelijkertijd aan het lezen is, heb je de perfecte kans om groepsdoorbroken te gaan werken.

Tijdens de leestijd is het namelijk essentieel om de stillezers en de hardop-lezers van elkaar te scheiden. Leerlingen die nog onvoldoende vloeiend decoderen (tot en met AVI-niveau E4), lezen verplicht hardop (middels de HOMMEL-aanpak) om cognitieve overbelasting te voorkomen. Leerlingen die AVI-niveau E4 beheersen, lezen in stilte. Door deze groepen over verschillende lokalen te verspreiden, voorkom je dat stillezers worden gestoord en creëer je in de hele school een rustige sfeer waar iedereen zich kan focussen op het lezen.

De uitwerking in de klas: Hoe ziet de les eruit? 

De leeslessen met LIST hebben een vaste opbouw. Die herkenbaarheid draagt bij aan een rustige leesroutine. Iedere dag ben je daardoor samen met je leerlingen 30 tot 45 minuten zeer effectief met lezen bezig:

Gezamenlijke start (5 tot 15 minuten):

Je opent de les altijd klassikaal. Je leest een fragment voor waarmee je de klas prikkelt of verzorgt een enthousiaste boekpromotie om de nieuwsgierigheid in de groep aan te wakkeren. Hieraan koppel je een gerichte leesvraag of je geeft een miniles over aspecten als intonatie, leesgedrag of literaire kenmerken. Daar kun je bij een andere les voor Nederlands, wanneer het bijvoorbeeld gaat over literatuur, natuurlijk op terugkomen.

Lezen (minimaal 20 tot 25 minuten):

Tijd om leeskilometers te maken! De leerlingen lezen onafgebroken in hun zelfgekozen boek. Tijdens deze fase van de LIST-les is lezen de enige activiteit: er wordt niet gelopen, er is geen toiletbezoek en er worden geen boekverslagen geschreven. Om tijdsverlies te voorkomen, heeft elke leerling een reserveboek op tafel liggen.

Gezamenlijke afsluiting (5 minuten):

Je sluit het moment gezamenlijk af door terug te komen op de leesvraag. Let op: dit is een informeel, delend gesprek over de boeken. Het is niet de bedoeling dat je gaat overhoren of controleren hoeveel de leerlingen gelezen hebben. 

In het kort: wat is LIST?

LIST staat voor LeesInterventie voor Scholen met een Totaalaanpak. De kern van de LIST-methodiek is helder: iedere leerling leest minimaal 25 boeken per jaar. Deze kiezen ze zelf, zijn passend bij hun leeftijd en het liefst net iets boven het leesniveau. In tegenstelling tot het vrijblijvende ‘vrij lezen’ is LIST een volwaardige les waarvoor structureel tijd op het rooster wordt ingeruimd. Er is zeer gerichte aandacht voor lezen waarbij níet het kunnen lezen centraal staat, maar bovenal het leesplezier, de leesmotivatie en het leerproces. En daardoor groeit de leesvaardigheid.

Het leesgesprek: wat beoordeel je?

Tijdens het leesgesprek monitor je de voortgang waarbij een aantal onderdelen steeds terugkomt:

Geschiktheid van het boek:

Het doel is dat iedere leerling per jaar minimaal 25 zelfgekozen boeken leest. Je bekijkt of het boek goed aansluit bij de leerling op het gebied van leesbegrip en leesniveau, en dat het voldoende uitdagend is.

De intonatietoets:

De leerling leest ter plekke een klein stukje hardop aan jou voor. Hiermee neem je direct een intonatietoets af, omdat de manier waarop een kind 'op toon' leest een directe indicator is voor de automatisering en het tekstbegrip. Je scoort het voorlezen op vier specifieke dimensies:

• Expressie en volume

• Frasering: worden woorden in betekenisvolle groepen geordend?

• Natuurlijke intonatie (smoothness)

• Tempo