Wat is LIST voor lezen?
LIST: Gerichte aandacht voor leesplezier, leesmotivatie en het leerproces
De LIST-methodiek gaat uit van leesplezier en leesmotivatie om van daaruit de leesvaardigheid te laten groeien. LIST staat voor Leesinterventie voor scholen met een totaalaanpak. In de klas denken leerlingen echter al snel dat het staat voor Lezen is top! omdat ze het zo gaan ervaren. In dit document leggen we eerst uit wat LIST inhoudt en vervolgens ontdek je hoe je dit in je onderwijs kunt integreren.
Iedere leerling leest 25 boeken per jaar, met plezier
De kern van de LIST-methodiek is helder: iedere leerling leest minimaal 25 boeken per jaar. Deze boeken zijn zelfgekozen, passend bij de leeftijd en het liefst net iets boven het leesniveau. In tegenstelling tot het vrijblijvende ‘vrij lezen’ is LIST een volwaardige les waarvoor structureel tijd op het rooster wordt ingepland. Deze leesactiviteit is dus niet bedoeld als opvuller voor wanneer er even tijd over is. Er is zeer gerichte aandacht voor lezen waarbij niet het kunnen lezen centraal staat, maar bovenal het leesplezier, de motivatie en het leerproces. En daardoor groeit de leesvaardigheid.
Waarom traditioneel technisch lezen zijn doel voorbijschiet
Wat is het grote probleem met de traditionele manier van technisch leesonderwijs? Met het eindeloos flitsen van woorden, het zo snel mogelijk lezen van geïsoleerde woordrijtjes en het maken van invulbladen train je voornamelijk de lagere-orde-vaardigheden. Onderzoek toont aan dat deze oefeningen zonder context maar zelden leiden tot echte, duurzame leesontwikkeling.
Met LIST ga je voor duurzame leesontwikkeling
Wanneer het leesonderwijs op die traditionele manier is ingericht, zijn leerlingen uitsluitend bezig met het puur decoderen van letters en woorden. Dieper tekstbegrip en leesmotivatie komen in deze traditionele opzet nauwelijks aan bod, terwijl juist die twee componenten essentieel zijn voor blijvende vooruitgang. Plezier uit lezen halen moet bovenaan staan. Zodra leerlingen de basis van de decodeervaardigheid beheersen, kan lezen zo een zelflerend proces worden waarbij ze graag leeskilometers maken met betekenisvolle, rijke boeken die hun nieuwsgierigheid prikkelen.
LIST in het kort
LIST staat voor LeesInterventie voor Scholen met een Totaalaanpak. De kern van de LIST-methodiek is helder: iedere leerling leest minimaal 25 boeken per jaar. Deze kiezen ze zelf, zijn passend bij hun leeftijd en het liefst net iets boven het leesniveau. In tegenstelling tot het vrijblijvende ‘vrij lezen’ is LIST een volwaardige les waarvoor structureel tijd op het rooster wordt ingeruimd. Er is zeer gerichte aandacht voor lezen waarbij níet het kunnen lezen centraal staat, maar bovenal het leesplezier, de leesmotivatie en het leerproces. En daardoor groeit de leesvaardigheid.
LIST is een wetenschappelijk onderbouwd, integraal verbeteringsproject
LIST is geen methode die je ‘gewoon even’ aanschaft en per groep implementeert. Het is een integraal verbeteringsproject dat je met de hele school start, dat lezen als geheel aanpakt en waar iedereen bij betrokken is. De LIST-methodiek is vanaf 2008 ontwikkeld onder leiding van Dr. Thoni Houtveen om de negatieve leesspiraal op scholen te doorbreken. In veel Nederlandse klassen is het technisch lezen opgebouwd met behulp van traditionele werkvormen die gericht zijn op snelheid en nauwkeurigheid. Ze staan los van inhoud of betekenis en voor begrip, leesplezier en daarmee leesmotivatie is nauwelijks aandacht. Leerlingen die moeite hadden met lezen, hadden niet direct baat bij dit traditionele leesonderwijs. Ze raakten gedemotiveerd, gingen daardoor nóg minder lezen en bleven daardoor zwak in hun leesvaardigheid.
Door van het ‘vrij lezen’ een doelgerichte en betekenisvolle activiteit te maken, werk je juist aan die leesmotivatie en ontdekken leerlingen het plezier van lezen. De resultaten van de LIST-methodiek zijn veelbelovend. Na groep 8 is nog slechts 0,9% van de leerlingen functioneel ongeletterd. Leerlingen verlaten de basisschool als gemotiveerde lezers die lezen om te leren en voor hun plezier.
De pijlers van de LIST-methodiek
Motivatie is de motor
Leerlingen kiezen zelf hun boeken. Er wordt veel tijd besteed aan boekpromotie. Leerlingen die gemotiveerd zijn, zijn bereid om de inspanning te leveren die nodig is om een moeilijke tekst te doorgronden.
Rijke teksten
Vanaf dag één dat leerlingen beginnen met lezen, staan samenhang en rijk taalgebruik in leesteksten, prentenboeken en jeugdliteratuur centraal. Dus géén loze rijtjes woorden meer.
Convergent differentiëren
Iedereen leest mee en iedereen krijgt een kwalitatief sterk basisaanbod. Leerlingen die moeite hebben met lezen, krijgen geen makkelijkere teksten of boeken. Iedere leerling leest op of net iets boven het eigen instructieniveau. Je biedt extra ondersteuning tijdens het lezen of als extra leertijd (bijvoorbeeld pre-teaching, re-teaching of tutorlezen). Zo spreek je hoge verwachtingen uit van iedere leerling.
Verder lezen over de toepassing van LIST:
👉 Hoe help je leerlingen bij het kiezen van een geschikt leesboek?
👉 Hoe kun je differentiëren bij lezen?
👉 LIST op school en in je klas
👉 Alles wat je moet weten over LIST voor lezen
Lees meer en ontdek hoe waardevol LIST is
Voordat je op jouw school aan de slag kunt met LIST voor lezen, moet je er wel wat van weten. In een handige pdf hebben we de basis uiteengezet. Hierin ontdek je wat LIST is, hoe je jouw leerlingen helpt bij het kiezen van een geschikt leesboek en hoe je kunt differentiëren bij LIST. Wat je ermee bereikt, is enorm waardevol voor je leerlingen. Ze worden leesvaardiger waardoor er bijna geen enkele leerling is die nog onvoldoende geletterd het basisonderwijs verlaat. Doordat je uitgaat van het bevorderen van de leesmotivatie, worden je leerlingen echte lezers die een boek pakken voor hun plezier.
In de pdf De hele school leest om te leren. En voor het plezier krijg je dus een globale indruk van LIST zodat je er al een begin mee kunt maken op jouw school. Maar de methodiek is te omvangrijk om in een beperkt document volledig te behandelen. En voldoende leesvaardigheid bij je leerlingen is te belangrijk om af te doen met een korte uitleg. Met Faqta Nederlands beschik je over uitgewerkte LIST-lessen en krijg je concrete ondersteuning in de uitgebreide themavoorbereidingen. Onze adviseurs kijken samen met jou naar de situatie op jouw school om zo te bepalen welke teamtrainingen op het gebied van LIST het beste aansluiten bij de school en bij de kennis van jou en je collega’s.
Download de gratis whitepaper
In een handig kennisdocument hebben we de basis van LIST voor je samengevat. Je leest wat LIST inhoudt en hoe je de aanpak kunt inzetten op jouw school voor meer leesplezier, leesmotivatie én een betere leesvaardigheid.
Onze artikelen
Waarom je context aan taal- en leesvaardigheden moet geven
Hoe de LIST-methodiek het leesplezier terugbrengt in jouw klas
